تخصصی مهندسی نفت - بالادستي

دستگاههاي MQG دستگاههاي الكترونيكي حافظه داري مي باشند كه براي اندازه گيري دما و فشار درون چاه به طور همزمان به كار مي رود و داراي يك باطري و يك بورد حافظه مي باشد. اگر اين گيج (Gauge)  با سيم درون چاه رانده شود داده ها در حافظة آن ثبت شده و پس از پايان كار، با اتصال گيج به كامپيوتر داده ها با نرم افزار خاصي به كامپيوتر منتقل مي شود ( .(MRO: Memory Reading Out ولي اگر دستگاه به وسيله كابل مخصوصي كه قابليت انتقال داده ها با سطح را داشته باشد درون چاه رانده شود، همزمان با ثبت اطلاعات مي توان داده ها را سر چاه نيز مشاهده و ثبت نمود. (SRO: Surface Reading Out)

تواناييها

      گيج كوارتز حافظه دار ثبت كننده فشار و دما(Temperature-Pressure Memory Quartz Gauge) بسته به نوع دستگاه داراي توانايي هاي زير مي باشد(مشخصات دستگاه (MQG:

1-      كار در فشار و دماي بالا به صورت استاندارد تا 180 و در صورت لزوم تا 200 درجه سانتيگراد.

2-      قابليت سرويس دهي در آزمايش هاي بلند مدت با مصرف پايين و حافظه بالاي ذخيره اطلاعات در حدود 200000 داده

3-      حمل و نقل و كاربرد آسان به دليل ابعاد كوچك .

اساس كار اين نوع گيج (Gauge) بر مبناي ساطع شدن اشعه هايي از فلز كوارتز یا سایر فلزات دارای خاصیت رزنانس ( فلز به كار برده شده) هنگام قرار گيري در محيط هاي با فشار بالا و تبديل به داده هاي ديجيتالي مي باشد.

نرم افزار تبديل داده ها

     هدف اصلي از آزمايش هاي ثبت فشار درون چاهها، كسب داده هاي دقيق و قابل اعتماد در سريع ترين زمان ممكن مي باشد. وسيلة   M.Q.G-X كيفيت داده هاي اندازه گيري شده را تضمين مي نمايد. نرم افزار جديد مورد استفاده در عمليات زمين شناسي به نام Field Master   يا نرم افزارهاي خاص ديگر، مديريت، تجزيه و تحليل آسان داده هاي خروجي را تضمين مي نمايد. نرم افزارهاي كاربردي بسيار ساده بوده و در محيط سيستم هاي عامل عمومي نظير ويندوز كار مي كند. اين نرم افزار توسط اپراتور دستگاه به راحتي توسط كامپيوترهاي شخصي راه اندازي و استفاده مي گردد. كتابچه نصب نرم افزار و شيوه كار با آن همراه گيج ها يا نرم افزارها موجود است.

قابليت ها و امكانات نرم افزار

-          توابع اصلي ( برنامه ها، داده هاي درون چاه و...) ‌همانند برنامه هاي ديگر قابل دسترس مي باشد.

-     ويندوز امكان انجام چندين عمل همزمان مانند نمايش حرفي- عددي، گرافيكي و آناليز داده ها را فراهم مي نمايد. اين به اين معناست كه اپراتور مي تواند اطلاعات چندين دستگاه را كه به كامپيوتر متصل شده اند به طور همزمان بر روي كامپيوتر باز نمايد.

-          محدوديتي براي استفاده از فونت ها و دستگاههاي چاپگر مختلف وجود ندارد.

-          ارائه امكانات بررسي گيج و تنظيمات آن و خواندن داده ها ازآن

-     امكان دستيابي به اطلاعات همزمان با ثبت آنها هنگامي كه دستگاه به وسيله كابل مخصوص انتقال داده ها به درون چاه فرستاده شده باشد.( دستگاه در مد SRO: Surface Reading Out باشد)

-          امكان نمايش حرفي و عددي داده ها و بررسي آنها

-     امكانات انتخابي زياد نظير امكان استفاده از چندين گيج با چند پارامتر كه به اپراتور اجازه مي دهد داده ها را چاپ يا به صورت فايل هاي خاصي مانند اَسكي(ASCI) ذخيره كند.

-     تسهيلات زياد گرافيكي كه مي توان داده ها را به چندين طريق نمايش داد مانند رسم مركب، نمايش اطلاعات چندين گيج با چندين پارامتر رسم اختلاف بين دو منحني، رسم نمودار گراديان فشار و دما و....   .

-          امكان ترسيم نمودارها، تعيين بخشي از نمودار جهت ترسيم در سايز بزرگتر يا كوچكتر و...   .

خواندن داده هاي ثبت شده

     براي خواندن اطلاعات ثبت شده توسط كامپيوتر بايد كارت درايو و نرم افزار مربوطه روي كامپيوتر نصب گردد. يكي از اين نرم افزارها كه GAUGE 7/99   ناميده مي شود علاوه بر امكان خواندن داده ها امكان آناليز آنها را نيز فراهم نموده است.

تنظيم فواصل زماني ثبت داده ها

    با استفاده از كامپيوتر مي توان نحوه ثبت اطلاعات توسط گيج را مشخص نمود. مثلا“ مي توان مشخص نمود كه گيج  داده ها را در چه فاصله زماني ثبت نمايد. اين فاصله زمان ثبت اطلاعات مي تواند متغير باشد. به عنوان مثال مي توان مشخص كرد كه دستگاه در 70 دقيقه اول آزمايش هر  10ثانيه يك داده ثبت نمايد. در 5 ساعت بعد هر دقيقه و در 60 ساعت بعد هر ربع ساعت يك داده را ثبت نمايد.

    مشخصات ديگري نظير ميدان ، شماره چاه، تاريخ و ... را  نيز مي توان به دستگاه وارد نمود .در صورتي كه دستگاه در چاه صدمه ببيند ولي حافظه آن سالم باشد پس از تعمير آن مي توان اطلاعات ثبت شده را از حافظه آن خواند.

انتقال داده ها از حافظه دستگاه به كامپيوتر

    براي انتقال داده ها از حافظه دستگاه به حافظه كامپيوتر گيج ها با سيم اتصال خاصي به كامپيوتر متصل مي شود .  

پس از انتقال داده ها مي توان آنها را در برنامه اي خاص به نام K-PLOT  باز كرده ،نمودار آن را ترسيم نموده و با استفاده از آن پارامترهايي نظير گراديان فشار ، دما و همچنين سطوح تماس سيالات درون چاه را  ( در صورت وجود) مشخص نمود. براي محاسبه پارامترهاي مخزن فقط از مدل جريان هموژن با جريان شعاعي نامحدود استفاده مي شود.

حافظه دستگاه در حدود يك مگا بايت مي باشد و قادر است تا سقف مذكور (حدود 200000  داده) را در خود حفظ نمايد. اگر سر چاه كامپيوتر براي تغيير مشخصات وجود نداشته باشد دستگاه با Setting هاي قبلي خود شروع به كار مي كند.

نكته قابل توجه آن است كه حداكثر سرعتي كه بايد دستگاه را به درون چاه فرستاد معمولا“ 100 متر بر دقيقه است كه از طريق ماشين چاه پيمايي (WIRE LINE)كنترل مي شود.

مشخصات باطري ها

      ولتاژ مورد نياز باطري دستگاه در حدود 9 تا 12 ولت است. اگر ولتاژ باطري كمتر از 9 ولت باشد نبايد آن را به كار برد. باطري دستگاه از نوع ليتيم و غير قابل شارژ است كه با توجه به ساطع شدن اشعه هاي راديواكتيو از اين نوع باطري ها، پس از اتمام عمر آنها را به شيوة خاصي بايد از بين برد.

      اين باطري ها عمدتا ساخت كشورهاي آمريكا يا فرانسه مي باشد. در صورتي كه بخواهيم دستگاه براي مدت زمان بيشتر از يك ماه در چاه بماند از 2 عدد باطري استفاده مي شود. هر چه دماي محيطي كه گيج در آن قرار مي گيرد بالاتر باشد طول عمر باطري كمتر مي شود. در صورتي كه از باطري يك بار در دماي بالاتر از 250 درجه فارنهايت استفاده گردد نبايد از آن استفاده بيشتري نمود. مدت زمان كاركرد باطري ها نيز با ثبت تعداد روز كاري در هر عمليات مشخص مي گردد.

     هنگام ثبت هر داده، دستگاه يك صداي تيك مي دهد كه با گذاشتن يك گوشي كه در جعبه ابزار مربوطه موجود است مي توان صداي آن را شنيد و از سالم بودن دستگاه اطمينان حاصل كرد.( زماني كه دستگاه با كامپيوتر سر چاه ارتباط داشته باشد:(SRO)

 در صورتي كه مدت زمان ثبت دو داده متوالي طولاني باشد در اين فاصله صداي تيك مذكور شنيده نمي شود. بالاي دستگاه طوري ساخته شده است كه در صورت قطع سيم و ماندن در چاه با دستگاههاي عمليات درون چاهي بتوان آن را مانده يابي نمود. معمولا  2 گيج با دو باطري كه به هر كدام وصل مي باشد در محفظه خاصي با هم به درون چاه فرستاده مي شود تا در صورتي براي يكي از گيج ها مشكلي بوجود آيد ديگري فشار ها را ثبت نمايد.

     فشار عملياتي دستگاه در گيج هاي نوع MQG-Xn از ضرب ضريب X  دستگاه (n) در عدد 1000 پام به دست مي آيد. مثلا اگر دستگاه از نوع MQG-X16  باشد فشار عملياتي آن 16000 پام مي باشد.شکل هایی از انواع گیج ها: